NODUL AMELIYATI
PROF DR METİN ÖZATA

Tiroid ameliyatı   tiroid bezinin çok büyük olduğu yani  büyük bir guatrın olduğu ve  guatrın etraftaki dokulara baskı yaptığı durumlar ile   büyük bir nodülü olan veya nodülde   kanser veya kanser şüphesi olan hastalarda ve dalan guatr denen  tiroid bezinin göğüs kafesine girmesi  durumlarında  yapılır.  Graves hastalığı denen tiroid bezinin çok çalıştığı hastalarda da bez büyükse tiroid ameliyatı  yapılabilir.
İçerisinde nodül olmayan düz ve küçük bir guatrda veya  küçük bir nodülde (iyi huylu olan) ve bezi çok büyük olmayan Graves hastalarında ameliyat yapılmaz.

Ameliyatta  Tirot Bezinin Ne kadarı Alınır?
Ameliyatın tipi ve  bezden ne kadar parça alınacağı hastalığın durumuna, hastanın yaşına, nodülün tipine ve kanser olup olmadığına bağlı olarak değişir.
    Tiroid kanseri, çok nodüllü guatr veya Graves hastalarında tiroid bezinin tamamına yakını ameliyatla alınır.
    Tek nodül varsa nodülün olduğu taraftaki lob  tamamen alınır ve  ilaveten öbür lobdan bir kısım  parça  daha alınır. Yani bezin hepsi alınmaz.
    Ameliyat sırasında  tiroid  bezinden alınan parça patoloğa gönderilir. Bu incelemede eğer kanser   varsa veya kanser şüphesi  ortaya çıkarsa operatör  doktor bezin tamamını ameliyatla alır. Ancak bazen nodülün frozen ile kanser olmadığı saptansa bile ameliyat sonrası  bezin başka bir yerinde ufak bir kanser teşhisi konabilir. Bu durumda  yapılacak ikinci bir  ameliyatla geri kalan tiroid parçasının da alınması gerekir.

Ameliyat öncesi  nasıl bir hazırlık yapılır?
Nodülünüz varsa ameliyat öncesi mutlaka biyopsi yapılır.
Ameliyat öncesi tam bir muayeneden geçersiniz. Tansiyon, kalp hastalığı ve diğer hastalıkların olup olmadığına  ve varsa bunların ameliyata engel teşkil edip etmeyeceğine bakılır.  Tiroid hormonları ölçülür ve diğer kan tetkiklerine (şeker, üre ve karaciğer testleri ile kan sayımı, kanama zamanı gibi)  bakılır.  Özellikle tiroid hormonlarının ameliyat öncesi normal olması gerekir.
Tiroid ameliyatı olacak hastaların ses telleri ameliyat öncesi muayene edilir.
Anestezi doktoru sizi  ameliyattan önce muayene eder, dosyanızı ve  tetkiklerinizi inceler ve kullandığınız ilaçları sorar. Kullandığınız ilaçları  ve allerjiniz varsa mutlaka doktorunuza söyleyiniz. Özellikle kanı sulandıran aspirin, Plavix ve Coumadin gibi ilaçlar alıyorsanız bunlar ameliyatta kanamayı artıracağından tehlikeli olabilir. Bitki (herbal) ilaçlar kullanıyorsanız ameliyattan bir hafta önce bu ilaçları kesiniz ve bunları kullandığınızı doktorunuza söyleyiniz.  
Şeker hastalığınız varsa  açlık kan şekerinin ameliyat öncesi 200 mg/dl’nin altına inmesi uygun olduğundan  şeker hastalığınızı tedavi ettiriniz ve ameliyat için doktorunuzun önerilerini alınız.
Kalp hastalığınız varsa kalp doktoruna (Kardiyolog) muayene olarak ameliyat için  önerilerini alınız.

Ameliyat Edecek Cerrahı Nasıl Seçmeli?
Sizi ameliyat edecek doktorun (cerrahın) daha önce tiroid ameliyatı  sık yapan , yani bu konuda ustalaşmış bir doktor olmasına dikkat etmek faydalıdır. Tiroid ameliyatını çok yapan (yılda en az 50) bir cerrahın komplikasyon sayısı da az olur.

Tiroid ameliyatı ne kadar sürer?
    Ameliyat, genel anestezi ile yapılır ve genellikle 2-2.5 saat sürer. Boynunuzda kolye şeklinde bir kesi yapılarak  tiroid bezinin bir kısmı veya tamamı alınır. Ameliyat salonundan çıktıktan sonra 1-2 saat uyanma odasında kalırsınız

Ameliyat için hastanede ne kadar  süre kalınır?
Ameliyatın tipine göre değişmekle birlikte genellikle 1-2 gün kalınır.
Ameliyattan Sonra Ne Zaman İşime Başlarım?
İki-üç hafta içinde iyileşir ve normal yaşantınıza devam edersiniz.

Ameliyattan hemen sonra ne gibi şikayetler olabilir?
Ameliyat  salonundan çıktıktan sonra  anestezimin etkisine bağlı olarak  hafif yorgunluk olabilir. Ameliyathaneden geldikten sonra yataktan  kendiniz kalkmaya çalışmayın. Boynunuzda ameliyattaki kesiye bağlı olarak  ağrı olabilir. Bunun için  ağrı kesici ilaç alabilirsiniz.
 Bazen boğazda  anestezi tüpünün etkisine bağlı olarak ağrı ve  farenjit olabilir. Buz ve gargaralar bu ağrı için faydalı olur.
Ameliyat bölgesinde ani bir şişlik olursa kanama oluyor demektir; hemen doktorunuza  haber verin.
El ve yüzde karıncalanma, uyuşma ve kasılma olursa doktorunuza söyleyiniz. Tiroid ameliyatı sonrası ellerde  ve bacaklarda uyuşma karıncalanma ve kasılma  olması kanda kalsiyumun düştüğü anlamına gelir.  Kan kalsiyumunda düşme varsa size kalsiyum hapı verilir.  
Ameliyat günü ve ertesi günü sulu gıdalar yenmeye başlanabilir. Bu arada pansumanınız değiştirilir.  Ameliyat eden doktor sizi  kontrole 1-3 hafta sonra  çağırabilir. Ameliyat yeri birkaç haftada iyileşir. Ameliyatla tiroid bezinizin hepsi alınmışsa tiroid  hormon ilaçları (Tefor veya Levotiron) başlanabilir. Tiroid kanseri varsa  daha sonra radyoaktif iyot tedavisi olacağınızdan bu ilaçlara başlanmaz.
Ameliyat yerinde  renk değişikliği olmaması için güneş ışığından  boynunuzu koruyunuz.
Ameliyat sonrası bazı hastalarda oluşan ses kısıklığı zamanla düzelir. Çok nadiren ses tellerinde hasar oluşursa kalıcı olabilir
İşinize 7-10 gün sonra başlayabilirsiniz.
Ameliyattan sonra ağır spor yapmayınız ve ameliyat yerinin kuru olmasına dikkat ediniz.
Ameliyat kesi yerinde şişme veya kanama olursa hemen  sizi ameliyat eden doktorunuza başvurunuz.
Tiroid ameliyatının  yan etkileri (komplikasyonları) nelerdir?
    Tiroid bezi boyundaki çok önemli damar ve sinirlerle komşuluk içindedir. Sinirlerin ameliyat sırasında kesilmesi ses kısıklığı yapabilir. Paratiroid bezi denen ve kan kalsiyumunu ayarlayan bezlerin ameliyat sırasında hasar görmesi veya kanlanmasının azalması nedeniyle kan kalsiyum düşüklüğü gelişebilir.  Ameliyat ile ilgili yan etkiler (komplikasyonlar) aşağıda verilmiştir. Bu komplikasyonlar  çok nadir görülür. Bu nedenle korkmayınız. Önemli olan iyi ameliyat yapan bir cerrah bulmanızdır.
1.    Ameliyat yerinde kanama :çok nadiren olabilir.
2.    Ses kısıklığı: birkaç gün sürebilir sonra düzelir. Bazen ses kısıklığı birkaç ay sürer ve sonra düzelir. Birkaç aydan sonra düzelmez ise ses tellerinin sinirinde hasar olmuş demektir ve düzelmesi çok nadiren görülür.  
3.    Kalsiyumda düşme: Ameliyat sonrası % 1-2 hastada oluşur. Ameliyatta  tiroid bezinin arkasında bulunan ve kan kalsiyumunu ayarlayan paratiroid bezlerinde hasar olmuş olabilir veya bu bezlerin kanlanması  ameliyat nedeniyle bozulduğundan paratiroid hormonu az salgılanabilir. Ameliyat sonrası el ve ayaklarda uyuşma, karıncalanma ve  kasılma gibi şikayetleriniz varsa kan kalsiyumu düşük demektir.  Bu durumda kalsiyum almak gerekir. Kalsiyum düşüklüğü bazen geçici olur ve 6 ay içinde düzelir. 6 ay içinde  kalsiyum düşüklüğü düzelmezse ömür boyu devam eder. Bu tür hastaların ömür boyu kalsiyum ve D vitamini almaları gerekir.
4.    Tiroid hormon yetersizliği (hipotiroidi): Tiroid bezinden alınan parçanın miktarına göre tiroid hormon yetmezliği gelişir. Bezin yarısı alınan hastalarda da tiroid hormon ilacı almak gerekebilir. Bezin tamamı alınanlarda ömür boyu tiroid hormon ilacı (Tefor veya Levotiron) kullanmak gerekir.
Ameliyattan sonra kontrol için hangi doktora gitmeli?

Ameliyattan  sonra  sizi takip edecek olan doktor endokrinoloji ve metabolizma uzmanıdır.  Ameliyatınızın tipine, patoloji sonucuna göre ve kandaki hormon ve kalsiyum durumunuza göre  endokrinoloji uzmanı tedavinizi  ve ilaçlarınızı ayarlar.  Ameliyattan sonra endokrinoloji uzmanına giderken ameliyat raporu, epikriz, ameliyat patoloji raporu ve diğer tetkiklerinizi mutlaka  yanınızda bulundurun.
Tiroid kanseri nedeniyle  ameliyat olmuşsanız veya ameliyatta kanser çıkarsa  radyoaktif iyot tedavisi ve vücut taraması için  doktorunuz sizi nükleer tıp uzmanına gönderebilir.  Buradan alınan randevuya göre ilaçlarınız ayarlanır.  
 Kan kalsiyumunuz düşükse  kalsiyum hapı hiç kesilmeden  ömür boyu alınır. Kalsiyum düşüklüğünün geçici olup olmadığını anlamak için  ameliyattan birkaç ay sonra kalsiyum ilaç dozu biraz azaltılıp  kan kalsiyumuna bakılır. Eğer ilaç kesilince kan kalsiyumu düşüyorsa kalıcı bir kalsiyum düşüklüğü var demektir ve ömür boyu kalsiyum almak zorunda olduğunuzu bilmeniz gerekir.  
Ameliyatta kanser çıkmamış, yani  patoloji  sonucu iyi huylu ise bu durumda  kullanacağınız ilaç ve kontrolleriniz  buna göre ayarlanır.