|
MULTİNODULER GUATR NEDİR?
PROF DR METİN ÖZATA
Tiroid bezinde birden fazla nodül olmasına tıp dilinde multinodüler guatr
denir. ‘’Multi’’ kelimesi çok anlamına gelmektedir. Tiroid bezinde
birden fazla nodülün olduğu multinodüler guatr özellikle iyot
yetmezliği olan bölgelerde ve genellikle ileri yaştaki kişilerde
saptanır. Bu hastalarda da nodüllerin sıcak mı soğuk mu olduğunu
anlamak için tiroid sintigrafisi yapılabilir. Bazen nodüllerin hepsi
soğuk nodül olabildiği gibi biri sıcak diğerleri soğuk olabilir. T3, T4
ve TSH hormonları yapılarak hormonlar kontrol edilir.
Tiroid bezinde birden fazla nodülü olan kişilerde
tiroid hormonları normal ve nodüllerin çapı küçükse bu hastaların
çoğunda herhangi bir şikayet olmaz. Eskiden içerisinde nodül olmayan
bir guatrda yıllar geçtikçe yeni nodüller ortaya çıkar ve multinodüler
guatr gelişebilir.
Tiroid bezinde tek nodülü olan hastalar gibi, bezde
birden fazla nodülü olan hastalarda da nodüllerden mutlaka iğne
biyopsisi yapılmalıdır. Nodülü çok olan bu hastalarda da kanser oranı
tek nodülde olduğu gibi % 5 civarındadır. Tiroid bezindeki tüm
nodüllerden biyopsi yapılmaya çalışılır. Biyopside kanser şüphesi veya
kanser çıkarsa hemen ameliyat yapılır. Biyopsi iyi huylu ise takip
edilebilir.
Bu hastaların bir kısmında tiroid hormonları
normaldir. İyotlu tuz yerlerse nodüller aşırı hormon salgılamaya
başlayabilir; bu nedenle iyotsuz tuz yemelidirler. Hormonları normal
olan hastalar 4-6 ayda bir tiroid hormonları ve tiroid ultrasonu
yapılarak takip edilir.
Bezinde birden fazla nodülü olan kişilerin çoğunda
Levotiroksin ilacıyla yapılan tedavi kanda tiroid hormonlarının
artmasına neden olabildiği için pek tercih edilmese de, genç, küçük
guatrı olan ve TSH hormonu normal seviyede olan hastalarda bir süre Levotiroksin ilacıyla
tedavi yapılabilir. Nodüllerin çapı küçük (2.5 cm’den küçük) ise
genellikle ilaç vermeden 4-6 ay aralarla takip yapılır. Bu takiplerde
nodüller büyürse ameliyat edilir. Eğer hastanın TSH hormonu düşük ise
(0.1’den küçük) Levotiroksin ilacı verilmez, çünkü zararlı olur. Bu
nedenle ameliyat tercih edilen tedavi şeklidir.
Multinodüler guatrlı hastalarda TSH hormonu düşük seyrediyorsa, yani bez fazla çalışıyorsa Propiltiourasil veya Metimazol gibi tiroid hormon yapımını engelleyen ilaçlar verilir ve daha sonra ameliyat yapılır.
Bazen bu hastalarda tiroid hormonları yüksek yani tiroid bezi aşırı çalışıyor olabilir. O zaman Propiltiourasil veya Metimazol gibi ilaçlarla hormonlar normale getirilir ve arkasından radyoaktif iyot tedavisi veya ameliyat yapılır.
Sıcak Nodüller Nasıl Tedavi edilir:
Sıcak nodüllerde de mutlaka biyopsi yapılmalıdır.
Bazı merkezlerde sıcak nodüllerden biyopsi yapılmadığına şahit
olmaktayız. Sıcak nodüllerde kanser oranı az olsa bile olmayacak
anlamına gelmez. Bu nedenle daha önce de belirttiğimiz gibi nodül sıcak
da olsa soğuk da olsa mutlaka biyopsi yapılmalıdır.
Sıcak bir nodül 2.5-3 cm’den küçük ve tiroid
hormonları normal ise herhangi bir ilaç veya tedavi yapılmadan sadece
belirli aralıklarla takip edilir. Takipten maksat belirli aralıklarla
tiroid hormonları ve tiroid ultrasonu yapılmasıdır. Takip sırasında
hormonlar yükselirse radyoaktif iyot tedavisi yapılır veya ilaçlarla
hormonlar normale getirilip ameliyat edilir.
Sıcak nodüllerin % 20-30’unda, özellikle de çapı
2.5-3 cm’den büyük olanlarda, ileride aşırı tiroid hormon salgılanması
yani hipertiroidi hastalığı gelişme ihtimali yüksektir. Bu nedenle çapı
2.5 cm’den büyük sıcak nodüller aşırı hormon salgılamasa bile
radyoaktif iyot tedavisi veya ameliyat ile tedavi edilmelidir.
Sıcak nodüllerde tiroid hormon ilacı ( Levotiroksin)
ile tedavi yapılamaz. Bu hastalarda tiroid hormon ilacı alınırsa
kandaki tiroid hormonları artar ve nodül çok çalışmaya başlar.
Sıcak nodülü olan bir kişi yaşlı veya kalp hastalığı
varsa hormonları normal olsa bile radyoaktif iyot tedavisi yapılır.
Çünkü sıcak nodül herhangi bir anda aşırı tiroid hormonu salgılamaya
başlayarak kalp hastalığını kötüleştirebilir.
Yaşlı ve TSH hormonu kanlarında düşük olan yani
başlangıç halinde tiroid bezi fazla çalışması (hipertiroidi) olan
hastalarda ise Propiltiourasil veya Metimazol gibi ilaçlar verilir ve arkasından radyoaktif iyot ile tedavi yapılır.
|