DİKKAT EKSİKLİĞİ, HİPERAKTİVİTE, ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ VE TİROİD HASTALIĞI

Dikkat eksikliği-hiperaktivite sendromu çocukluk döneminde oluşan bir psikiyatrik hastalıktır. Nedeni tam olarak bilinmemektedir, ancak ailesel özellikler gösterir. Bu hastalıkta bir çok neden sorumlu tutulmaktadır. Bu hastalıkta görülen belirtiler bazı tiroid hastalıklarına benzerlik gösterir. Ve Bazı tiroid hastalıkları da bu hastalarda olabilir. Dikkat Eksikliği olan çocuklarda Tiroid hastalıkları fazla görülür (% 5 oranında). Öğrenme bozukluğu olan çocuklarda da tiroid hastalığı yönünden araştırma yapmak gerekir.

1) Tiroid Hormon Rezistansı: Tiroid hormon rezistansı olan ailelerde de dikkat eksikliği-hiperaktivite belirtileri saptanmıştır. Tiroid hormon rezistansı olan hastaların % 70'inde dikkat eksikliği-hiperaktivite saptanmıştır. ( Hauser P, et al, Attention Deficit-Hyperactivity Disorder in People with Generalized Resistance to Thyroid Hormone New England Journal Medicine,1993, vol 328, page 997). Bu hastalığı anlamak için kanda total T4, Total T3, Serbest T4, Serbest T3, TSH hormonlarının ölçülmesi ve bir ENDOKRİN UZMANINA başvurmak gerekir. tiroid hormon direnci nadir görülen bir hastalıktır. bu nedenle tüm dikkat eksikliği olan hastaları izah etmez. yine de bu çocuklarda tiroid hormon ölçümleri yapmakta fayda vardır.

2) ANNEDE İYOT YETMEZLİĞİ VE TİROİD: Annedeki iyot yetmezliğinin yutdışında yapılan çalışmalarda dikkat eksikliğine katkıda bulunabileceği iddia edilmiştir. Ancak bunun ileri çalışmalarla ispatlanması gerekir ( Attention Deficit and Hyperactivity Disorders in the Offspring of Mothers Exposed to Mild-Moderate Iodine Deficiency: A Possible Novel Iodine Deficiency Disorder in Developed Countries The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism Vol. 89, No. 12 6054-6060, 2004). Gebelikte kadınların iyotlu tuz yemeleri bu nedenle önemli. ayrıca gebelikte önce ve sırasında tiroid hormon ölçümleri yapılmalıdır. Çocuğun annesinden emdiği sütte bulunan iyot onun beyin gelişimi için çok önemlidir. Yeterli iyot anne sütüyle alınmazsa beyin gelişimi iyi olmamaktadır. Bu nedenle emziren annelerin iyotlu tuz yemeleri veya iyot alımını yeteri kadar yapmaları gerekir. Bu amaçla içerisinde iyot bulunan vitamin ilaçlarından alınabilir. Eğer anne sigara içerse sütle bebeğe iyot geçişi azalmaktadır. Bu nedenle emzirirken sigara içmek sizin kadar çocuğunuz için de zararlıdır. Eğer sigara içiliyorsa iyodun fazla alınması gerekir. Gebe ve emziren kadınlar iyot ihtiyacını iyotlu tuz yiyerek veya iyot içeren multivitaminler alarak karşılayabilirler. Bir gebenin günde 200 mikrogram iyot alması gerekir. Bu miktardaki iyot multivitamin ilaçlarda bulunan iyot ile sağlanabilir. Emziren kadınlarda ise günde 290 mikrogram iyot alınması gerekir.

3) TİROİD FAZLA ÇALIŞMASI ve HİPERAKTİVİTE

Tiroid bezinin fazla çalışması durumunda hiperaktivite olabilir. Bu nedenle dikkat eksikliği-hiperaktivitesi olanlarda Tiroid hormon ölçümleri yapılmalıdır.

Tiroid bezinin aşırı çalışmasına yani aşırı tiroid hormonu üretmesine tıp dilinde hipertiroidi adı verilir. ‘’Hiper’’ Latince ‘’fazla’’ veya ‘’yüksek’’ manasına gelir. Hipertiroidi hastalığına tıp dilinde ‘’tirotoksikoz ‘’ adı da verilir. Tiroid bezinin aşırı çalışmasına halk arasında ‘’zehirli guatr’’ veya ‘’iç guatr’’ isimleri de verilmektedir. Bu isimlendirmeler maalesef yanlıştır; ne zehirlenme söz konusudur ne de bir iç guatr vardır. Elleriniz titriyor, ağzınız kuruyor ve çok yemek yemenize rağmen kilo veriyorsanız yada çabuk sinirleniyor ve çevrenize bağırıp çağırıyorsanız sizde tiroid bezi fazla çalışıyor olabilir.

4) TİROİD YETMEZLİĞİ VE ÖĞRENME ZORLUĞU

Tiroid bezi az çalışan kişilerde öğrenme zorluğu olabilir.

Tiroid bezinin az çalışmasına ve bu nedenle tiroid hormonlarını az üretmesine ve sonuçta kanımızda tiroid hormonlarının (T3 ve T4) düşük olması durumuna tiroid yetmezliği veya tıp dilinde hipotiroidi denir. Tiroid hormon yetersizliği sonucu vücudumuzun tüm metabolik olaylarında yaygın yavaşlama vardır ve bu nedenle vücudun dengesi alt üst olur. Vücuttaki bu bozuklukların yanı sıra ruhsal çöküntü, unutkanlık, hareketlerde yavaşlama ve uykusuzluk görülür. Hamilelik döneminde tedavi edilmeyen tiroid yetmezliği bebeklerde zeka geriliğine neden olabilmektedir.
Hipotiroidizm, toplumda % 4.6 oranında bulunur. Bunun çoğunluğunu başlangıç halindeki veya hafif derecedeki tiroid bezi yetmezliği (sadece TSH yüksek fakat T3 ve T4 normal olması) oluşturur. Tiroid yetmezliği tiroid fazla çalışmasından daha çok görülür ve nodüllerden sonra en sık görülen tiroid hastalığıdır.

BESLENMEDE FAYDALAR
1. Demir eksikliği varsa tedavi edilmeli.
2. Çinko eksikliği varsa tedavi edilmeli.
3. Balık yenmeli. Omega-3 desteği faydalı olabilir.